Edytor tekstu to dziś podstawowe narzędzie do pracy biurowej i wiele osób nie wyobraża sobie wykonywania służbowych obowiązków bez niego. Co ciekawe, jedną z pionierek tej technologii była kobieta, która już kilkadziesiąt lat temu dostrzegła, jak komputery mogą usprawnić codzienną pracę. Mowa o Evelyn Berezin – inżynierce, wynalazczyni i przedsiębiorczyni, która opracowała jeden z pierwszych skomputeryzowanych edytorów tekstu do zastosowań biznesowych.
W czasach, gdy kobiety rzadko trafiały na stanowiska techniczne, ona projektowała zaawansowane systemy komputerowe, kierowała zespołami inżynierskimi i zbudowała własną firmę technologiczną.
Poznajcie historię kolejnej inspirującej bohaterki w ramach serii #KobietywICT.
Ciekawość, która wyznaczyła kierunek
Zanim Evelyn Berezin została uznaną inżynierką i przedsiębiorczynią, była przede wszystkim ciekawą świata dziewczynką, która uwielbiała czytać. Wśród jej lektur szczególne miejsce zajmowały magazyny science fiction, nabywane przez jej starszego brata, które skutecznie zachęciły ją do nauki ścisłych przedmiotów. Jej zainteresowania i talent, a także okoliczności związane z przystąpieniem Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej, pozwoliły jej zdobyć pracę w laboratorium badawczym na Manhattanie, już po ukończeniu liceum.
Evelyn wykorzystała także szansę na to, aby dzięki specjalnemu programowi móc studiować przedmioty ścisłe. I tak w 1946 roku ukończyła fizykę na Uniwersytecie Nowojorskim i otrzymała stypendium Komisji Energii Atomowej, co pozwoliło jej kontynuować edukację na poziomie doktoranckim. W latach 1951-1969 pracowała w kilku start-upach komputerowych, ucząc się m.in. projektowania układów logicznych. Często była jedyną kobietą w zespołach inżynierskich, ale nie pozwoliła, by stereotypy ograniczały jej rozwój.
System wyprzedzający swoje czasy
Jednym z najważniejszych etapów jej kariery była praca w firmie Teleregister Corporation. To właśnie tam w 1957 roku stanęła na czele zespołu, z którym w ciągu czterech lat stworzyła dla linii United Airlines nowoczesny system rezerwacji Instamatic.
Dziś możliwość natychmiastowego sprawdzenia dostępności miejsc w samolocie nie jest czymś niezwykłym. Na początku lat 60. było to jednak ogromne wyzwanie technologiczne. System zaprojektowany przez Berezin i jej zespół łączył terminale znajdujące się w kilkudziesięciu amerykańskich miastach z centralnym komputerem i umożliwiał błyskawiczne przetwarzanie danych dotyczących rezerwacji lotów. Co więcej, działał z niezwykłą niezawodnością. Przez jedenaście lat funkcjonowania centralna część systemu nie uległa awarii powodującej zatrzymanie pracy.
To osiągnięcie pokazało, że komputery mogą obsługiwać skomplikowane procesy biznesowe na dużą skalę. Dla Berezin był to jednak dopiero początek.
Rewolucja na biurkach całego świata
Evelyn chciała stworzyć rozwiązanie, które usprawniłoby pracę sekretarek (w jej czasach były to głównie kobiety) i pracowników biurowych. Pomysł na to zrodził się z jej własnych doświadczeń, gdy przy produkcji systemów komputerowych pracowała na maszynie do pisania, używając przy tym tylko dwóch palców, co sprawiało, że pisanie pochłaniało dużo czasu, a przy pomyłce jeszcze więcej. Zależało jej też na tym, żeby wynalazek był w przystępnej cenie, aby małe przedsiębiorstwa mogły sobie na niego pozwolić.
W 1969 roku postanowiła założyć razem z trzema współpracownikami firmę o nazwie Redactron. Był to odważny krok, zwłaszcza że w tamtym czasie kobiety niezwykle rzadko kierowały przedsiębiorstwami technologicznymi. Jednak to było jedyne rozwiązanie, aby przebić tzw. szklany sufit i wdrożyć swój pomysł w życie. Razem ze swoim zespołem rozpoczęła pracę nad systemem opartym na nowatorskich układach scalonych i pamięci wykorzystującej kasety magnetyczne. System instalowany był na maszynach do pisania IBM Selectric, które użyczały klawiatur i funkcji drukowania. Tak powstał Data Secretary, uznawany za pierwszy samodzielny komputerowy edytor tekstu przeznaczony do zastosowań biznesowych.
System pozwalał na zapisywanie tekstu, jego poprawianie, usuwanie błędów oraz ponowne drukowanie dokumentów bez konieczności przepisywania ich od początku. Dziś podobne funkcje wydają się podstawą każdego edytora tekstu, ale na początku lat 70. były prawdziwą innowacją. Data Secretary zmieniał sposób organizacji pracy biurowej i zapowiadał nadejście cyfrowej rewolucji w administracji oraz biznesie.
Produkt szybko odniósł sukces rynkowy. Firma Redactron rozwijała się w imponującym tempie, zatrudniając setki pracowników i obsługując klientów na całym świecie. Choć firma została ostatecznie sprzedana gigantowi z branży księgowości oraz systemów biznesowych, to dzięki doniesieniom prasowym o innowacyjnym produkcie nazwisko Berezin stało się szeroko znane. Znalazła się w zarządach kilku dużych spółek publicznych. W 1976 roku magazyn BusinessWeek umieścił Berezin na liście stu najbardziej wpływowych kobiet biznesu w Stanach Zjednoczonych. Co szczególnie wymowne, była jedyną kobietą kierującą firmą technologiczną uwzględnioną w tym zestawieniu.
Dziedzictwo, które inspiruje do dziś
Choć nazwisko Evelyn Berezin nie jest tak rozpoznawalne jak nazwiska wielu założycieli wielkich firm technologicznych, jej wpływ na rozwój cyfrowego świata jest niepodważalny. Stworzone przez nią rozwiązania pomogły ukształtować nowoczesne środowisko pracy i otworzyły drogę technologiom, z których korzystamy każdego dnia.
Jej historia jest szczególnie inspirująca dla dziewcząt i kobiet, które myślą o przyszłości w branży ICT. Pokazuje, że ciekawość świata, zamiłowanie do nauki i konsekwencja w działaniu mogą prowadzić do przełomowych odkryć, niezależnie od tego, jakie bariery stawia otoczenie. Berezin nie tylko odniosła sukces jako inżynierka, ale również udowodniła, że kobiety mogą być liderkami, wynalazczyniami i przedsiębiorczyniami tworzącymi technologie zmieniające świat.
Dziś, gdy sektor ICT potrzebuje coraz większej różnorodności oraz nowych talentów, jej życiowa droga pozostaje ważnym przypomnieniem, że innowacje rodzą się dzięki ludziom, którzy mają odwagę myśleć inaczej. A czasem wystarczy jedna osoba, by zmienić sposób pracy milionów ludzi na całym świecie.
Źródła:
Computer History Museum, Evelyn Berezin, [online], https://computerhistory.org/profile/evelyn-berezin/, [dostęp: 22.10.2026]
National Inventors Hall of Fame, Evelyn Berezin, [online], https://www.invent.org/inductees/evelyn-berezin, [dostęp: 22.10.2026]
Schofield, J., 19 grudnia 2018 r., Evelyn Berezin obituary, The Guardian, [online], https://www.theguardian.com/technology/2018/dec/19/evelyn-berezin-obituary, [dostęp: 22.10.2026]
– Dorastałam w otoczeniu, w którym niewiele dziewczyn wybierało kierunki techniczne, dlatego długo nie miałam kobiecego wzoru w tej dziedzinie. Dopiero na studiach, dzięki udziałowi w programie dla kobiet w IT, poznałam mentorkę pracującą w branży technologicznej. Kiedy zobaczyłam, że ktoś taki jak ja osiągnął sukces, pomyślałam: „ja też mogę” – mówi Veronika Vanivska, stypendystka projektu Klub Cyfrowych Możliwości.
Korzystanie z internetu, wysyłanie wiadomości, oglądanie filmów online czy udział w lekcjach zdalnych to dla wielu z nas codzienność. Rzadko jednak zastanawiamy się nad tym, jak dane przemieszczają się pomiędzy milionami urządzeń na całym świecie. Nie jest to takie oczywiste, jak mogłoby się wydawać. Aby wszystko działało sprawnie, potrzebne są rozwiązania, które organizują ruch w sieciach komputerowych. Jedną z osób, które odegrały kluczową rolę w ich tworzeniu, jest Radia Perlman – amerykańska informatyczka i inżynierka sieci komputerowych. W ramach kolejnego odcinka z serii #KobietywICT przedstawimy Wam właśnie jej historię. Poznajcie Radię Perlman!
– Wybór zawodu nie powinien zależeć od płci, ale od naszych kompetencji, zainteresowań i tego, co chcemy robić – mówi Edyta Sowa, studentka lotnictwa i kosmonautyki oraz stypendystka projektu Klub Cyfrowych Możliwości.
